استفاده از شیوه های مناسب در زمینه انتخاب پیمانکار باصلاحیت و در نهایت جلوگیری از هدر رفتن منابع پروژه از اهمیت ویژه ای در پروژه ها برخوردار

است .

 ارزیابی  کیفی پیمانکاران عبارت است از ارزیابی خدمات ، تجهیزات و توان  مالی و مديريتي و تخصصي پيمانكاران شرکت کننده در مناقصات  پروژه ، که توسط تیم ارزیابی  مورد بررسی قرار می گیرد.

یکی از عوامل موفقیت و یا عدم موفقیت در پروژه ها   انتخاب پیمانکاران با صلاحیت می باشد . در همین راستا توجه به توانمندیهای  پیمانکاران(شاخص های ارزیابی) و اهداف پروژه(عوامل موفقیت پروژه) به صورت همزمان از اهمیت ویژه ای برخوردار است . سازمان‌ پروژه تلاش میکند  که با انتخاب و هدایت پیمانکاران با صلاحیت، پروژه‌های خود را در چارچوب سه شاخص کلیدی پروژه یعنی  هزینه، زمان و کیفیت مطابق با اهداف تعریف شده به پایان برسانند.

عدم تسلط پیمانکاران به دستورالعمل‌های فنی و اجرایی، عدم تامین نقدینگی مورد نیاز و ضعف در تامین تجهیزات مورد نیاز در عملیات اجرایی باعث ایجاد تاخیر، و یا نقص در عملیات اجرایی پروژه که هر دو عامل تاثیر مستقیم بر قیمت تمام شده پروژه دارد..

ارزیابی و انتخاب پیمانکاران با صلاحیت اجرایی ، یک قسمت مهم از فرآیند ساخت در پروژ ه است، زیرا پیمانکاران از عوامل اصلی تبدیل منابع مصرف شده در پروژه  به محصول نهایی به حساب می آیند.

از جمله عوامل تاخیرد پروژه ها و یا عدم موفقیت که پیمانکار در آ ن تاثیر دارد می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

·        انتخاب پیمانکار به علت قیمت پایین در موضوع قرارداد

·        ضعف در مدیریت اجرایی پیمانکار

·        عدم برنامه ریز یو ضعف در برنامه ریز ی وکنترل پروژه

·        تجربه ناکافی پیمانکار

·        مشکلات مالی پیمانکار

·        عملکرد ضعیف پیمانکار

در شرایط کنونی بسیار لازم است با استفاده از مکانیزم ها و روش های استاندارد ، مدلی را برای سازمان تدوین نمود تا کمترین تاثیر ناموفقیت محصول نهایی پروژه را شاهد باشیم .

ابتدا لازم است تعاریف اولیه جهت شروع این مطلب در نظر بگیریم :

پیمانکار : شخص حقیقی یا حقوقی است که جهت اجرای عملیات موضوع پیمان  (طراحی،ساخت ، نصب ، تامین ) با او قرارداد منعقد میشود.  

تیم ارزیابی :تیمی ارزیابی پیمانکاران متشکل از مدیر پروژه مربوطه مسئول تیم مهندسی و مسئول  امور قراردادها ی پروژه می باشد. که با استفاده از مکانیزم و شاخص های تعریف مطرح شده، ارزیابی پیمانکاران را مورد بررسی قرار می دهند .

کارفرما : شخصیتی حقوقی است که قرارداد را امضاء می کند و انجام خدمات موضوع قرارداد را واگذار می نماید.

مدیر پروژه :شخصی که مسئوليت راهبري و انجام اثربخش مراحل اجراي پروژه از آغاز تا مرحله اختتام را به عهده دارد.

شاخص  ارزشيابي: عددي است كه مرتبه ( امتیاز ) هر يك از پيمانكاران را، در مقايسه با ديگر پيمانكاران در حوزه های تعیین شده در این دستور العمل   ( مطابق جدول شماره 1)  نشان ميدهد .

معیار ها و شاخص های ارزیابی :

1.        تجریه در زمینه مورد نظر ( سابقه اجرایی)

2.       حسن سابقه و رضایت در کارهای قبلی

3.      توان مالی و پشتیبانی

4.      توان تجهیزاتی

5.       توان مدیریتی و فنی و برنامه ریزی

سابقه اجرایی :

ارزیابی تجربه و سابقه اجرایی بر اساس اطلاعات مربوط به تعداد و نوع کارهای اصلی و مشابه انجام شده پیمانکار در یک دوره مشخص ( 5 ساله) گذشته تعیین میشود ، حداکثر امتیاز در صورتی احراز میشود که حجم معادل یا بیشتر از موضوع مناقصه در هر سال توسط پیمانکار اجرا شده باشد و برای مقادیر کمتر امتیاز تجریه به تناسب کاهش می یابد.

ارائه گواهی صلاحیت پیمانکاری از اهمیت ویژه ای برخوردار است .

گواهی نامه صلاحیت پیمانکاری توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری صادر میشود.

حسن سابقه و رضایت در کارهای قبلی

برای تعیین امتیاز حسن سابقه در کارهای قبلی اخذ اطلاعات 5 سال گذشته موضوع و مبلغ قراردادها و نام و نشانی پروژه و سرمایه گذار مورد بررسی قرار می گیرد . امتیاز ارزیابی کارفرمایان کارهای قبلی نسبت به مواردی نظیر کیفیت کار ، کفایت کادر فنی ، انجام بموقع ، و همکاری با کارفرما و عدم ورود به مباحث حقوقی در دوران پروژه مشخص میشود.

توان مالی:

امتیاز توان مالی تشخیص سازمان بررسی کننده بر اساس مستندات ارائه شده پیمانکار مشخص میشود که شامل :

·         میزان دارایی های ثابت

·         مبلغ قراردادهای فعال و جاری

·         قبول شرایط پرداخت شرکت ( تهاتر و ...)

·         مبلغ مطالبات ناشی از صورت وضعیت ها و سایر موارد

توان تجهیزاتی

ارزیابی توان تجهیزاتی از طریق اعلام لیست تجهیزات و دستگاه ها . ماشین آلات مرتبط با نیاز پروژه بر مبنای ارزش ریالی تجهیزات  و بازدید میدانی صورت می پذیرد.

توان مدیریتی ، فنی و برنامه ریزی

میزان امتیاز فنی و برنامه ریزی بر اساس معیارهای زیر محاسبه میشود:

·         مدارک و امتیازات (گرید) سازمانی

·         کفایت کارکنان کلیدی از نظر دانش و تجریه کاری

·         کفایت کادر فنی

·         امکانات و تجهیزات فنی و مهندسی

·         وجود تشویق نامه ها ، گواهی نامه ها ، عضویت در نهاد ها و سازمان ها

جدول ارزیابی پیمانکاران

پس از بررسی 5 شاخص مطرح شده بالا ، تیم ارزیابی پروژه جهت ارزیابی پیمانکاران مطابق فرمت و جدول زیر ، در دستور کار قرار می دهند.

مطابق دستور العمل سازمانی و نظر تیم ارزیابی، ارزش و وزن هر شاخص مطابق با اهمیت آن تعریف میشود . وزن هر شاخص عددی است از 100 درصد می باشد .جمع کل وزن معیارها می باید در نهایت 100% شود .

امتیاز هر شاخص: عددی است  که  هر کردام از اعضا تیم ارزیابی به پیمانکار مربوطه مطابق شاخص های عنوان شده می دهد.

امتیاز از کل : حاصل ضرب وزن هر معیار در امتیاز دریافت شده پیمانکار می باشد.

در پایان باید به این نکته اشاره نمود ، مدل و شاخص های ارزیابی در پروژه مربوط به همان سازمان می باشد که تدوین شده است . ولی این محتوی برگرفته ای از مدول و شاخص های یکسان جهت ارزیابی پیمانکاران شرکت کننده در مناقصات پروژه می باشد.